Thu 9th November 2017 - 15:50

Budowanie wspólnot za pomocą otwartej edukacji

Otwarta edukacja pozwala łączyć się niezależnie od okoliczności (lokalizacji, wieku, płci czy kultury) i przyczynia się do powstawania internetowych społeczności. One z kolei powiększają zasób wiedzy i zróżnicowanie na szczeblu lokalnym, a także promują kulturę uczenia się. U podstaw koncepcji internetowych społeczności leży reguła wiedzy jako „dobra publicznego”, które powinno być dostępne dla wszystkich, tak by można się nim było dzielić. Społeczności wirtualne to miejsca docelowe w internecie, w których grupa ludzi połączonych wspólnymcelem bądź interesem  umożliwia wzajemne uczenie się (peer-to-peer).

W niniejszym wpisie przedstawiamy podstawowe elementy niezbędne do stworzenia i utrzymania internetowej społeczności. Podkreślono tu także niektóre z barier, z którymi mierzą się internetowe społeczności, a które uniemożliwiają im rozwój. Skonstruowanie strony internetowej nie wystarczy, by zbudować internetową społeczność. Podczas jej tworzenia trzeba wziąć pod uwagę kilka kluczowych elementów:

Rozwijanie interakcji oraz poczucia przynależności

Aby wzbudzić zaangażowanie i poczucie przynależności u uczestników, należy włączyć ich w działania interaktywne. Może to być rozwiązywanie problemów, poszukiwanie doświadczenia, koordynacji i synergii, omawianie postępów, wizyty, mapowanie wiedzy i identyfikowanie braków.

Aby jeszcze bardziej rozwijać poczucie przynależności oraz wspólnego udziału, konieczne jest udostępnienie członkom dostępu do serwisów społecznościowych albo komunikacji komputerowej umożliwiających podejmowanie dyskusji (synchronicznych  i asynchronicznych).

Interakcja wokół wspólnych wyników nauki

Interakcje powinny się koncentrować wokół wspólnych wyników uczenia się, by stworzyć poczucie celu. Często nauczyciel czy grupa uczestników może formułować te wyniki.

Rozwijanie zaufania

Aby rozwinąć zaufanie oraz osobistą relację pomiędzy członkami uczącej się społeczności, uczestnikom należy dostarczać informacji o pozostałych członkach, tak ich kolegach/koleżankach, jak i nauczycielach. Można to osiągnąć za pomocą profilów albo blogowania. To z kolei pomaga pogłębić zaufanie oraz osobistą relację.

Wybór rodzaju budowanej społeczności

W obszarze edukacji mamy dwa typy społeczności, które są szczególnie interesujące:

Internetowa społeczność ucząca się

Z internetową społecznością ucząc się mamy do czynienia, gdy grupa osób, których łączą wspólne cele i postawy akademickie, spotyka się dość regularnie, aby wspólnie pracować nad zadaniami. Internetową społeczność ucząc się można stworzyć podczas kursu albo zaadaptować podejście interdyscyplinarne lub multidyscyplinarne, angażując uczniów.

Ze stworzenia takiej społeczności płynie wiele korzyści. Uczących się, którzy często przyjmują pasywną rolę czytelnika w tradycyjnym układzie, można zachęcić do bardziej twórczej działalności. To z kolei może im pomagać w ukończeniu kursów oraz lepszym zrozumieniu tematu i, wraz z innymi uczestnikami, dzieleniu się poczuciem międzykulturowego zróżnicowania.

Internetowa społeczność ucząca się może zachęcać pracowników naukowych do dzielenia się wiedzą z szerszą grupą osób i podejmowania bardziej publicznej roli poprzez otwarte udostępnianie treści.

Wspólnota praktyków

Ten rodzaj społeczności skupia się na praktykach. To z kolei stwarza przestrzeń do wspólnego przeżywania obaw czy dzielenia się zamiłowaniem do tego, czym się zajmują, oraz dowiadywania się, w jaki sposób robić to lepiej. Wspólnota praktyków podkreśla fakt, że otwarta edukacja nie tylko prowadzi do udostępniania zasobów, ale również do wymiany know-how.

Przykłady takich wspólnot praktyków w edukacji to między innymi Open Discovery Space,finansowana przez Komisję Europejską grupa dostarczająca zasoby dla nauczycieli oraz EPALE, gdzie placówki kształcące osoby dorosłe mogą dzielić się dobrymi praktykami.

Pokonywanie barier, przed którymi stają społeczności internetowe

Naukowcy jak np. Strunga twierdzą, że w określonych obszarach edukacji (np. w szkolnictwie wyższym) występuje silna potrzeba stworzenia większej liczby internetowych społeczności, które w pozytywny sposób wpłynęłyby na udostępnianie wiedzy i uczenie się. Internetowe społeczności napotykają jednak na bariery, którymi należy się zająć. To między innymi bariery praktyczne, takie jak dostęp do odpowiedniego sprzętu. Często rozwiązanie tego problemu wymaga inwestycji ze strony instytucji oświatowych lub rządu, a w zależności od kraju sytuacja może się różnić.

Pomocne w pokonywaniu norm kulturowych albo obaw związanych z bezpieczeństwem i interesem gospodarczym może być podnoszenie świadomości. Osoby kluczowe, promujące otwarte społeczności, mogą pracować nad rozwiewaniem tychże obaw.

W obszarze edukacji może występować opór przed wprowadzeniem nowych technologii do nauczania i uczenia się. Jednak można go pokonać dzięki eksperymentowaniu i innowacji. Taki opór przed nowymi technologiami może być spowodowany zróżnicowaniem umiejętności technicznych wśród nauczycieli w Europie.

Sugeruje się, że czerpanie z istniejących sieci albo korzystanie z pomocy lokalnych liderów w społeczności w celu rozwijania umiejętności, może być drogą do dokonywania świadomych wyborów w kwestii nauki albo korzystania z technologii cyfrowych w procesie uczenia się.  

Podsumowując, internetowe społeczności pozwalają na skuteczne zastosowanie koncepcji wiedzy jako wspólnego dobra. Niezbędna jest dokładna analiza kluczowych zasad, w tym tego, jak rozwijać poczucie przynależności oraz zaufanie, a także jak pokonywać ograniczenia na drodze do trwałego sukcesu.

Pomoc językowa